Jednym z ważnych punktów programu było wystąpienie dr hab. inż. Joanny Szlinder-Richert, prof. MIR-PIB, dotyczące zastosowania hydrolizatów protein z ryb w paszach dla akwakultury.

dr hab. inż. JoannyaSzlinder-Richert, prof. MIR-PIB

Prezentacja pokazała to zagadnienie w szerszym kontekście rosnącej światowej produkcji akwakultury i zwiększającego się zapotrzebowania na zrównoważone komponenty paszowe. Szczególną uwagę zwrócono na możliwość lepszego zagospodarowania produktów ubocznych polskiego przetwórstwa ryb, takich jak głowy, skóry czy kręgosłupy, jako wartościowego źródła białka. Hydrolizaty protein rybnych przedstawiono nie jako prosty zamiennik mączki rybnej, lecz jako funkcjonalny składnik pasz, mogący wspierać smakowitość, strawność, pobranie paszy, mikrobiotę jelitową, odporność oraz efektywność wykorzystania paszy.

Dr inż. Olga Szulecka (Zakład Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB) przedstawiła natomiast suma afrykańskiego (Clarias gariepinus) jako gatunek akwakultury o dużym potencjale technologicznym i kulinarnym.

Dr inż. O. Szulecka

W prezentacji omówiono jego całoroczną dostępność, wysoką przydatność do przetwórstwa, brak ości w filecie, brak łusek, łagodny smak oraz szerokie możliwości wykorzystania w produktach chłodzonych, mrożonych, wędzonych, garmażeryjnych, daniach gotowych czy nawet sushi. Jednocześnie podkreślono znaczenie prawidłowego nazewnictwa handlowego i uczciwej komunikacji z konsumentem.

Praktyczny wymiar działalności MIR-PIB zaprezentowali mgr inż. Norbert Nieżorawski i mgr Marta Pakowska-Szarota (Zakład Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB), prowadząc szkolenie poświęcone systemowi e-RRW.

mgr inż. Norbert Nieżorawski i mgr Marta Pakowska-Szarota

Uczestnikom przedstawiono zasady elektronicznego składania formularzy dotyczących produkcji akwakultury (w szczególności RRW-22), a także najważniejsze funkcje systemu: ograniczanie błędów, wygodę dostępu, możliwość zapisu wersji roboczej, automatyczne potwierdzenie złożenia formularza oraz wsparcie użytkowników ze strony MIR-PIB. Szkolenie podkreśliło także, że nowoczesna akwakultura potrzebuje nie tylko innowacji technologicznych, ale również rzetelnych danych, zbieranych w ramach Wieloletniego Programu Zbierania Rybackich (WPZDR), które są podstawą analiz sektorowych, decyzji administracyjnych i planowania polityki rybackiej.

Konferencja w Warlitach Wielkich pokazała, że przyszłość akwakultury będzie zależała od łączenia wielu perspektyw: środowiskowej, technologicznej, zdrowotnej, ekonomicznej i konsumenckiej. Wystąpienia pracowników MIR-PIB dobrze wpisały się w ten przekaz, pokazując Instytut jako jednostkę dostarczającą sektorowi zarówno wiedzy naukowej, jak i praktycznych narzędzi wspierających funkcjonowanie gospodarstw rybackich i administracji.

T. Kulikowski

Delegatki MIR-PIB: od lewej mgr Karolina Jonko-Sobuś, mgr inż. Agnieszka Góra i dr Agnieszka Szkudlarek-Pawełczyk

Dr Agnieszka Szkudlarek-Pawełczyk ze Stacji Badawczej w Świnoujściu prezentowała wyniki badań ichtioplanktonu Zatoki Pomorskiej w latach 2024–2025 ze szczególnym uwzględnieniem wczesnych stadiów rozwojowych śledzi ekotypu wiosennego tarła. Reprezentantki Zakładu Chemii Żywności i Środowiska przedstawiły wstępne wyniki badań nad dietą dorsza bałtyckiego (Gadus morhua): mgr inż. Agnieszka Góra omówiła rolę kwasów tłuszczowych w ocenie stanu zasobów ważnych komercyjnie gatunków ryb, na przykładzie dorsza, mgr Karolina Jonko-Sobuś w czasie sesji posterowej prezentowała możliwości zastosowania bliskiej podczerwieni w badaniach składników diety ryb „Spektroskopia w podczerwieni: jedna technika, wiele zastosowań”.

mgr K. Jonko-Sobuś prezentuje swój poster

W sesji referatowej dedykowanej młodym naukowcom mgr inż. Marcin Białowąs z Zakładu Oceanografii Rybackiej i Ekologii Morza wygłosił prezentację „Implementacja metod spektroskopii średniej podczerwieni (MIR/FTIR) do analizy jakościowej mikroplastików środowiskowych”.

mgr inż. Marcin Białowąs w trakcie prezentacji 

Konferencja pozwoliła na interdyscyplinarne spojrzenie na przedmiot naszych badań, na wymianę myśli, spostrzeżeń i uwag. Dała asumpt do wspólnych spotkań mogących zaowocować współpracą badawczą. Mogliśmy zobaczyć czym zajmują się inni, jakimi problemami, spoza naszej wąskiej specjalizacji. To bardzo cenne, co podkreślali również organizatorzy.

Szczegóły dotyczące wystąpień można przeczytać w książce abstraktów dostępnej na stronie: https://vknpbm.upsl.edu.pl/assets/Ksiazka_abstraktow.pdf

• https://mir.gdynia.pl/wiadomosci-rybackie/oraz 
• http://rybackie.mir.gdynia.pl/.

SPIS TREŚCI
Od Redakcji…………………………………………………………………… 1
Polskie firmy rybne na Seafood Expo Global 2026
w Barcelonie ………………………………………………………………. 3
Spotkania Bałtyckiej Rady Doradczej – marzec, maj 2026 ….. 5
„Na bezrybiu i rak ryba” ………………………………………………….. 7
Prof. dr hab. inż. Janusz Zaucha (ur. 1926) Stulatkiem!………… 11
Literackie wodowanie – premiera wspomnień
Henryka Ganowiaka ……………………………………………………. 12
Smocze łodzie ………………………………………………………………… 13
Iwona Sienkiewicz – wspomnienie …………………………………… 14
Zmarł dr Kenneth Sherman – wybitny badacz ekosystemów
morskich i wieloletni współpracownik MIR-PIB …………….. 15
Spożycie ryb i owoców morza w Europie ………………………….. 17
Światło, które odsłania ocean. Bioluminescencja i naukowe
poszukiwania na 23. Millenium Docs Against Gravity …….. 18

Przedstawiciele MIR-PIB uczestniczyli w World Aquaculture Singapore 2026 – największej tegorocznej konferencji poświęconej akwakulturze. W programie konferencji znalazło się 480 prelegentów oraz 561 doniesień naukowych. W trakcie konferencji delegaci MIR-PIB zaprezentowali wyniki badań realizowanych w obszarze biologii, ekologii i ekonomiki akwakultury.

Fot. Uczesnicy World Aquaculture Singapore 2026 

Dr Katarzyna Nadolna-Ałtyn i dr Joanna Pawlak z Zakładu Zasobów Rybackich MIR-PIB przedstawiły doniesienia naukowe dotyczące łososia atlantyckiego w Morzu Bałtyckim: 

• Nadolna-Ałtyn K., Pawlak J., Podolska M., Lejk A.M. „Changes in Condition of Salmon Salmo salar from the Southern Baltic Sea and Blue Growth Assumption”

oraz

• Pawlak J., Nadolna-Ałtyn K., Podolska M., Lejk A.M. „Impact of marine organisms on the potential marine culture of Atlantic salmon Salmo salar in the Baltic Sea based on the diet composition of wild individuals”

Prezentacje te zostały przygotowane w ramach projektu SALcon/25, finansowanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027.

Dr Adam Mytlewski, dr Marcin Rakowski i Tomasz Kulikowski z Zakładu Ekonomiki Rybackiej MIR-PIB zaprezentowali natomiast wyniki badań dotyczących potencjału rynkowego i rozwojowego wybranych kierunków akwakultury:

• Kulikowski T., Mytlewski A., Rakowski M. „Consumer Awareness, Perceived Barriers and Market Potential of African Catfish (Clarias gariepinus): Evidence from Multi-Country Survey”

oraz

• Mytlewski A., Kulikowski T., Rakowski M. – „Opportunities for Growth and Development of Carp Aquaculture in Europe”

Fot. Od lewej: dr A. Mytlewski, dr K. Nadolna-Ałtyn, mgr inż. T. Kulikowski, dr J. Pawlak, dr M. Rakowski

Udział przedstawicieli MIR-PIB w World Aquaculture Singapore 2026 był okazją do prezentacji wyników badań prowadzonych w Instytucie, wymiany doświadczeń z międzynarodowym środowiskiem naukowym oraz dyskusji na temat kierunków rozwoju akwakultury w Europie i na świecie. Konferencja stanowiła również ważne forum kontaktów z partnerami naukowymi i branżowymi, istotnych z perspektywy dalszej współpracy badawczej oraz transferu wiedzy.

Informujemy, że dnia 29 maja 2026 roku została podpisana umowa nr UMOWA NR RYB.rm.070.1.2026 na realizację zadań zleconych Instytutowi przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ramach której udzielona została dotacja celowa w wysokości 11 716 000,00 zł.

Umowa przewiduje realizacje następujących zadań:

Zadanie 1. Wyniki statystyczne branży rybnej w Polsce ustalonych w Programie Badań Statystycznych Statystyki Publicznej za rok 2025.
Zadanie 2. Program badawczy w zakresie analizy połowów organizmów morskich w wodach Zalewu Wiślanego w 2026 roku wraz z wstępną aktualizacją tarlisk i analizą obszarów wyłączonych z rybołówstwa komercyjnego i rekreacyjnego.
Zadanie 3. Program badawczy w zakresie analizy połowów organizmów morskich w wodach Z. Szczecińskiego, Z. Kamieńskiego, J. Dąbie oraz Z. Pomorskiej w 2026 roku wraz ze wstępną weryfikacją lokalizacji tarlisk i analizą obszarów wyłączonych z rybołówstwa komercyjnego i rekreacyjnego.
Zadanie 4. Wykonanie obliczeń wskaźników biologicznych, ekonomicznych i technicznych dla każdego segmentu polskiej floty rybackiej, sporządzenie oceny równowagi pomiędzy zdolnością połowową a uprawnieniami do połowów w odniesieniu do każdego segmentu polskiej floty rybackiej na przestrzeni trzech kolejnych lat, oraz sporządzenie planu działania dla segmentów floty, w stosunku do których stwierdzona zostanie strukturalna nadwyżka zdolności, do sprawozdania pt. Raport roczny dotyczący działań zmierzających do osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością połowową, a wielkością dopuszczalnych połowów, za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2025 r. (tzw. raport flotowy).
Zadanie 5. Kierunki rozwoju rybołówstwa komercyjnego z zastosowaniem modelu zarządzania flotą.
Zadanie 6. Świadczenie doradztwa naukowego i technicznego w zakresie rybołówstwa bałtyckiego.
Zadanie 7. Opracowanie nowoczesnych narzędzi analitycznych do wspomagania racjonalnego zarządzania rybołówstwem.
Zadanie 8. Nowatorskie rozwiązania dla przemysłu rybnego ukierunkowane na poprawę jakości produktu i efektywności wykorzystania surowca prowadzące do poprawy opłacalności produkcji.
Zadanie 9. Ocena źródeł i jakości pokarmu dla ryb (z uwzględnieniem stadiów młodocianych) w wodach przybrzeżnych- zastosowanie markerów troficznych (kwasy tłuszczowe i stabilne izotopy aminokwasów).
Zadanie 10. Mapowanie występowania roślinności strefy brzegowej wielowirnikowym Bezzałogowym Statkiem Powietrznym (BSP)
Zadanie 11. Akwakultura- techniki rozrodu, podchowu i dobrostan ryb.
Zadanie 12. Przegląd najnowszych danych (2024-2026) dotyczących potencjalnego wpływu materiałów niebezpiecznych na ichtiofaunę i rybołówstwo.
Zadanie 13. Rozwój nowoczesnych metod oceny stanu środowiska morskiego.
Zadanie 14. Badanie czynników środowiskowych mogących mieć negatywny wpływ na stan zdrowia, kondycję i zasoby ryb.

Zestawienie prac wykonywanych w MIR-PIB w roku 2026 w ramach dotacji celowej z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

W trakcie spotkania przedstawiono historię organizacji oraz długą listę społecznych inicjatyw, w które przez te wszystkie lata, angażowali się członkowie Towarzystwa. Podczas uroczystości wręczono statuetki Towarzystwa Miłośników Gdyni. Wyróżnienia otrzymali: Marszałek Województwa Pomorskiego, Prezydent Miasta Gdyni, Rada Miasta Gdyni oraz nasz Instytut, jako „wyraz uznania za wspieranie działań Towarzystwa i wkład w rozwój miasta oraz regionu”.

Znalezienie się Instytutu w tak zacnym gronie laureatów jest dla nas ogromnym wyróżnieniem. Jeszcze raz gratulujemy jubileuszu i życzymy wielu kolejnych lat owocnej pracy na rzecz Gdyni i jej mieszkańców!

• https://mir.gdynia.pl/wiadomosci-rybackie oraz
• http://rybackie.mir.gdynia.pl/.

SPIS TREŚCI | NR 3-4 (270) • MARZEC-KWIECIEŃ 2026

• Od Redakcji … 1
• 12. Kongres Rybny za nami … 3
• Podsumowanie wyników oceanograficzno-rybackich rejsu r/v Baltica w lutym 2026 roku … 5
• Spotkanie sztuki i nauki w murach PGS w Sopocie … 10
• Wspomnienie z II Polskiej Morskiej Wyprawy Antarktycznej … 12
• Piękna wystawa i Ostatni Honorowy Matias … 17
• Gdynia – miasto otwarte na morze … 19

Rozpoczęto od przeglądu bieżących kwestii wynikających z prac innych grup HELCOM, UE, BALTFISH, BSAC i innych organizacji mających znaczenie dla wspomnianej grupy roboczej HELCOM FISH. Celem było określenie najważniejszych potrzeb i kierunków działania. W ramach spotkania omówiono, między innymi takie zagadnienia jak: wspólne podejście do ekosystemowego zarządzania rybołówstwem, ukończenie rekomendacji HELCOM dotyczących łososia atlantyckiego, kwestie dotyczące monitoringu i ograniczania przyłowu ptaków i ssaków morskich, a także przestrzenne środki ochrony siedlisk i gatunków morskich oraz zaplanowanie działań HELCOM w zakresie zrównoważonej akwakultury.

Katarzyna Nadolna-Ałtyn

Obrady grupy HELCOM FISH 7/2026 ds. zrównoważonego rybołówstwa w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (fot. MIR-PIB).

Uczestnicy spotkania HELCOM FISH na dziedzińcu MRiRW (fot. HELCOM Sekretariat).