• https://mir.gdynia.pl/wiadomosci-rybackie oraz
• http://rybackie.mir.gdynia.pl/.

SPIS TREŚCI | NR 3-4 (270) • MARZEC-KWIECIEŃ 2026

• Od Redakcji … 1
• 12. Kongres Rybny za nami … 3
• Podsumowanie wyników oceanograficzno-rybackich rejsu r/v Baltica w lutym 2026 roku … 5
• Spotkanie sztuki i nauki w murach PGS w Sopocie … 10
• Wspomnienie z II Polskiej Morskiej Wyprawy Antarktycznej … 12
• Piękna wystawa i Ostatni Honorowy Matias … 17
• Gdynia – miasto otwarte na morze … 19

Rozpoczęto od przeglądu bieżących kwestii wynikających z prac innych grup HELCOM, UE, BALTFISH, BSAC i innych organizacji mających znaczenie dla wspomnianej grupy roboczej HELCOM FISH. Celem było określenie najważniejszych potrzeb i kierunków działania. W ramach spotkania omówiono, między innymi takie zagadnienia jak: wspólne podejście do ekosystemowego zarządzania rybołówstwem, ukończenie rekomendacji HELCOM dotyczących łososia atlantyckiego, kwestie dotyczące monitoringu i ograniczania przyłowu ptaków i ssaków morskich, a także przestrzenne środki ochrony siedlisk i gatunków morskich oraz zaplanowanie działań HELCOM w zakresie zrównoważonej akwakultury.

Katarzyna Nadolna-Ałtyn

Obrady grupy HELCOM FISH 7/2026 ds. zrównoważonego rybołówstwa w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi (fot. MIR-PIB).

Uczestnicy spotkania HELCOM FISH na dziedzińcu MRiRW (fot. HELCOM Sekretariat).

Na początek przedstawiliśmy gościom zakres działalności MIR-PIB ze szczególnym uwzględnieniem badań dot. badań składu pokarmu, pasożytów i chorób ryb. Pani Magdalena Stawicka – przewodnicząca i założycielka Koła – zapoznała nas z działalnością „PARADISE”, które skupia studentów pierwszego i drugiego stopnia kierunków Biologia, Biotechnologia, kierunku Lekarskiego UWM. Mimo faktu, że Koło powstało stosunkowo niedawno, bo 7 październiku 2024 r., ma już na swoim koncie imponującą listę działań z zakresu realizacji projektów naukowych, organizowania warsztatów, udziału w konferencjach naukowych czy aktywności popularyzujących naukę. Szczególnym zainteresowaniem badawczym Koła cieszy się Anisakis simplex ze śledzi – z niecierpliwością czekamy na powstające prace dyplomowe członków Koła na ten temat. „PARADISE” może się również pochwalić nagrodami za aktywną działalność w tym pierwszym miejscem w kategorii debiut roku w konkursie studenckiego ruchu naukowego StRuNa. Przedstawiciele Koła prezentują swoje wyniki badań na konferencjach naukowych, sięgając po nagrody i wyróżnienia. Gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów!

Po prezentacjach przyszedł czas na zapoznanie studentów z najnowszymi elementami infrastruktury MIR-PIB. Pochwaliliśmy się odnowionymi pomieszczeniami na poziomie 200, w których wykonuje się analizy ichtiologiczne. Następnie dzięki gościnności Zakładu Oceanografii Rybackiej i Ekologii Morza MIR-PIB, studenci zapoznali się z możliwościami wykorzystania metody NIR (spektroskopii w niskiej podczerwieni). Potencjał tej metody wraz z przykładami i elementami praktycznymi przedstawiła nam mgr Karolina Jonko-Sobuś z Zakładu Chemii Żywności i Środowiska MIR-PIB. Metoda wzbudziła duże zainteresowanie, zrodziło się wiele pytań oraz pomysły na potencjalne projekty i współpracę w przyszłości. Odwiedziliśmy również Ośrodek Eksperymentalno-Hodowlany MIR-PIB, gdzie prof. Dariusz Fey opowiedział o realizowanych projektach. Studenci byli pod wrażeniem infrastruktury i możliwości badawczych jakie posiadamy.

Na koniec wizyty grupa udała się do Akwarium Gdyńskiego MIR-PIB, gdzie miała niepowtarzalną okazję nie tylko odwiedzenia ekspozycji, ale również zobaczenia zaplecza, po którym w bardzo ciekawy sposób oprowadzał mgr Aleksander Piszcz. Zwieńczeniem było wykonanie zdjęcia członków Koła na tle akwarium z ławicą śledzi, w których mogą być przedstawiciele Anisakis simplex  

Serdecznie dziękujemy wszystkim pracownikom MIR-PIB, którzy zechcieli podzielić się ze studentami swoją pasją, wiedzą i czasem.

Studenci byli bardzo zadowoleni z wizyty w MIR-PIB, co można zobaczyć na profilu facebook Koła.

Katarzyna Nadolna-Ałtyn

Fot. 1. Dr Joanna Pawlak prezentuje swoją pracę naukową dot. badania składu pokarmu ryb i związku z występowaniem pasożytów u ryb (fot. MIR-PIB).

Fot.2. Pani Magdalena Stawicka przedstawia działalność Koła „PARADISE” (fot. R. Stryiński)

Fot. 3. Mgr Karolina Jonko-Sobuś prezentuje możliwości badawcze z wykorzystaniem NIR (fot. MIR-PIB).

Fot. 4. Prof. Dariusz Fey zapoznaje grupę z projektami realizowanymi w Ośrodku Eksperymentalno-Hodowlanym MIR-PIB (fot. MIR-PIB).

Fot. 5. Tajemnice zaplecza Akwarium Gdyńskiego (fot. MIR-PIB).

Fot. 6. Członkowie Koła PARADISE ze śledziami w tle (fot. MIR-PIB).

Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB) od 30 III do 20 IV 2026 r. prowadził w całej Polsce największą od lat akcję zarybieniową narybkiem węgorza europejskiego. Zarybienia prowadzono narybkiem szklistym/montée sprowadzonym z Francji poddanym kwarantannie przez ok. 1-2 miesiące w polskich ośrodkach akwakultury.

MIR-PIB realizując projekt pn. „Zarybianie dorzecza Odry i Wisły węgorzem europejskim Anguilla anguilla (L.) w ramach wdrażania Planu gospodarowania zasobami węgorza w Polsce” wprowadził do polskich wód łącznie 6,5 mln szt. narybku węgorza w podziale na następujące akweny:

• Zalew Szczeciński – 1 200 000 szt.
• Odra – 320 000 szt.
• Warta – 240 000 szt.
• Noteć – 100 000 szt.
• Jeziora Drawieńskiego Parku Narodowego (DPN) – 60 000 szt.
• Jeziora przymorskie dorzecza Odry – 280 000 szt.
• Zalew Wiślany – 1 000 000 szt.
• Wisła – 700 000 szt.
• Narew – 300 000 szt.
• Bug – 400 000 szt.
• Jeziora mazurskie – 1 200 000 szt.
• Jeziora przymorskie dorzecza Wisły (SPN) – 700 000 szt.

W zarybieniach aktywnie uczestniczyli rybacy, ichtiolodzy, rybaccy użytkownicy wód, przedstawiciele organizacji rybackich i społecznych, takich jak Polski Związek Wędkarski (PZW), a także reprezentanci administracji państwowej, władz lokalnych i służb nadzorczych. Wśród wspierających, a jednocześnie weryfikujących i nadzorujących realizację projektu instytucji znalazły się Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsji (MRiRW), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW), Państwowa Straż Rybacka (PSR) oraz pracownicy i funkcjonariusze parków narodowych – Drawieńskiego (DPN) i Słowińskiego (SPN). Wszystkim zaangażowanym osobom serdecznie dziękujemy.

Wykonane zarybienia są kluczowym elementem wdrażania Planu gospodarowania zasobami węgorza w Polsce (PGZWP), którego głównym celem jest odbudowa populacji węgorza europejskiego. Działania MIR-PIB obejmują również prace naukowe: monitoring stanu żywych zasobów, badania zdrowia ryb, znakowanie narybku oraz badanie składu chemicznego węgorzy.

Kierownicy projektu w MIR:

• dr inż. Tomasz Nermer
• mgr inż. Igor Wawrzyniak

Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027:

Priorytet 1. Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych; Działanie 1.11. Ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenie wpływu działalności rybackiej na środowisko.

Celem operacji jest: Przyczynianie się do ochrony i odbudowy wodnej różnorodności biologicznej i ekosystemów wodnych.

Operacja współfinansowana jest z publicznych środków budżetu krajowego oraz Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EMFRA).

Beneficjent: Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy

Umowa o dofinansowanie NR FEDR.01.11-IP.01-0009/25.2

#FunduszeUE   #FunduszeEuropejskie

#FunduszeEuropejskiedlaRybactwa   #rybactwo   #EFMRA

 Wartość projektu: 9 844 749,06 zł

 Wysokość wkładu z Funduszy Europejskich: 6 891 324,34 zł

[See image gallery at mir.gdynia.pl] Fotogaleria: Zarybienia węgorzem europejskim (źródło: MIR-PIB)

Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Warszawie zaprasza do udziału w III edycji ogólnopolskiego konkursu „Przyjazna Wieś”. Konkurs został objęty Honorowym Patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi – Stefana Krajewskiego.

Cel Konkursu

Celem konkursu jest zidentyfikowanie i promocja najlepszych projektów zrealizowanych przy wsparciu finansowym Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 oraz Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (które możliwe byłyby do zrealizowania także w ramach PW WPR 2023–2027).

Kategorie konkursu

Projekty można zgłaszać w jednej z trzech kategorii:

1. Poprawa konkurencyjności gospodarstw rolnych
2. Rozwój lokalny, aktywizacja i integracja społeczna
3. Środowisko i działania na rzecz ochrony klimatu

Kto może zgłosić projekt?

Zgłoszenia w konkursie mogą dokonać beneficjenci:

• Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027,
• Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020,

w tym m.in. osoby i podmioty prowadzące działalność rolniczą lub inną gospodarczą, realizujące projekty na rzecz rozwoju społeczności lokalnych; administracja samorządowa, lokalne grupy działania (LGD), koła gospodyń wiejskich (KGW), organizacje i stowarzyszenia lokalne i regionalne, przedsiębiorców rolnych, ośrodki doradztwa rolniczego, grupy operacyjne EPI.

UWAGA! W konkursie nie zostaną przyjęte do oceny projekty, które zostały ocenione w pierwszej oraz drugiej edycji konkursu „Przyjazna Wieś” w latach 2023 oraz 2025, laureaci ogólnopolskiego konkursu „Sposób na sukces” (wszystkie edycje) oraz projekty, które znajdują się w Bazie dobrych praktyk — otwórz bazę.

Wszystkie szczegóły wymagań dotyczących zgłaszanych projektów znajdują się w Regulaminie Konkursu, dostępnym na portalu Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich+.

Kryteria oceny projektów

Każdy projekt będzie oceniany na podstawie tych samych kryteriów oceny, będą to m.in.:

• innowacyjność, nowatorskość projektu,
• adekwatność do potrzeb obszarów wiejskich,
• korzyści społeczne, środowiskowe oraz klimatyczne,
• poprawa sytuacji ekonomicznej oraz tworzenie miejsc pracy,
• trwałość projektu,
• współpracę z innymi podmiotami oraz zaangażowanie interesariuszy,
• powiązania z innymi politykami UE i krajowymi oraz projektami,
• działania upowszechniające oraz możliwości powielania projektu. 

Zgłoszenia

Zgłoszenia projektów do konkursu należy składać wyłącznie poprzez formularz elektroniczny dostępny na portalu Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich +.  

NABÓR ZGŁOSZEŃ PROWADZONY JEST DO 31 MAJA 2026 R.

W każdej kategorii konkursowej przewidziane są nagrody finansowe.

• miejsce I – nagroda w kwocie 10 000,00 zł brutto
• miejsce II – nagroda w kwocie 7 000,00 zł brutto
• miejsce III – nagroda w kwocie 5 000,00 zł brutto

Dodatkowo Kapituła Konkursu może przyznać w każdej kategorii wyróżnienia.

Laureaci zostaną ogłoszeni podczas konferencji połączonej z ceremonią wręczenia nagród, która odbędzie się w październiku w Warszawie.

Więcej informacji w tym formularz zgłoszeniowy oraz regulamin konkursu dostępne są na stronie Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich +

Zachęcamy do zgłaszania swoich projektów oraz do śledzenia aktualności na mediach społecznościowych KSOW+: https://www.facebook.com/ksowplus

Organizatorem Konkursu Przyjazna Wieś jest Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, natomiast działania w ramach realizacji Konkursu prowadzone są przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Warszawie.

Spotkania dotyczą rybaków łowiących w kwadratach O6, O7, O8, N7, N8, czyli obszaru gdzie powstanie farma Baltic Power.

Harmonogram spotkań:

• 21 kwietnia (wtorek), godz. 10:00
  Urząd Gminy Ustka
  sala nr 112
  Dunina 24, Ustka
• 21 kwietnia (wtorek), godz. 14:00
  Urząd Miejski w Łebie
  sala MOPS
  Kościuszki 90, Łeba
• 22 kwietnia (środa), godz. 11:00
  Centrum MERK
  Portowa 15, Władysławowo

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci dr. Kennetha Shermana, wybitnego amerykańskiego naukowca, biologa planktonu i jednego z najważniejszych twórców współczesnego podejścia ekosystemowego w badaniach mórz. Dr Sherman zmarł spokojnie w domu, pozostając aktywnym naukowo niemal do końca życia.

Dr Kenneth Sherman był przez ponad 60 lat związany z amerykańską Narodową Administracją Oceaniczną i Atmosferyczną (NOAA), gdzie odegrał kluczową rolę w rozwoju koncepcji Large Marine Ecosystems (LME) – wielkoskalowych ekosystemów morskich, stanowiących dziś fundament zarządzania zasobami mórz na świecie. Od momentu jej sformułowania w 1984 roku aż do ostatnich lat życia pozostawał jej niestrudzonym promotorem i ambasadorem.

Wieloletnia współpraca z Polską i MIR-PIB

Dr Sherman był jedną z kluczowych postaci polsko-amerykańskiej współpracy naukowej w dziedzinie ekologii rybackiej, zapoczątkowanej w 1974 roku. Jako przedstawiciel NOAA pełnił funkcję amerykańskiego koordynatora wspólnego programu badawczego, realizowanego we współpracy z Morskim Instytutem Rybackim.

Był współtwórcą i wieloletnim opiekunem naukowym Centrum Sortowania i Oznaczania Planktonu w Szczecinie, które powstało w 1974 roku i odegrało fundamentalną rolę w analizach planktonu z ekosystemów morskich Atlantyku i Pacyfiku. W środowisku MIR-PIB dr Sherman był często określany jako „ojciec chrzestny” tego Centrum – określenie to dobrze oddaje jego zaangażowanie i wpływ na rozwój tej jednostki.

Fot. Otwarcie Centrum w Szczecinie, 1974 r. – Ken Sherman (drugi od prawej) oraz pierwsi pracownicy (Archiwum MIR-PIB)

W ramach wspólnego programu badawczego realizowano szeroko zakrojone analizy planktonu pochodzącego z różnych regionów świata. Wyniki tych badań przyczyniły się do powstania unikatowych zbiorów danych, wykorzystywanych w ocenie zasobów ryb oraz rozwoju podejścia ekosystemowego w zarządzaniu rybołówstwem.

Rola dr. Shermana w powstanie i rozwój Centrum w Szczecinie

Dr Sherman był bezpośrednio zaangażowany w uruchomienie Centrum Sortowania i Oznaczania Planktonu w Szczecinie w 1974 roku oraz szkolenie pierwszych zespołów badawczych. Przez kolejne dekady regularnie współpracował z naukowcami MIR-PIB zarówno w Szczecinie, jak i w Gdyni, uczestnicząc w pracach rad naukowych oraz spotkaniach Advisory Committee.

Uzyskał także stopień doktora w Morskim Instytucie Rybackim w Gdyni, co dodatkowo podkreśla jego silne związki z polskim środowiskiem naukowym.

Uhonorowaniem jego dorobku było nadanie mu tytułu doktora honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (obecnie ZUT), stanowiące wyraz uznania dla jego wkładu w rozwój nauki i współpracy międzynarodowej.

Jeszcze w 2019 roku uczestniczył w Gdyni w 45. posiedzeniu polsko-amerykańskiego Komitetu Doradczego (ACM), co było jego ostatnią wizytą w Polsce.

Fot. Jubileusz 45-lecia współpracy naukowej pomiędzy NOAA i MIR-PIB w zakresie ekologii rybackiej (1974-2019) (Archiwum MIR-PIB)

Odznaczenia i wyróżnienia

Za swoje zasługi dla współpracy międzynarodowej oraz rozwoju nauki dr Sherman otrzymał liczne wyróżnienia, w tym:

• Złoty Krzyż Zasługi – nadany przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę w 1993 roku,
• Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – nadany przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego w 1999 roku za wybitne zasługi w rozwijaniu współpracy polsko-amerykańskiej,
• Medal im. Profesora Kazimierza Demela (1997), przyznany przez Kapitułę Medalu

Fot. Doc. Leonard Ejsymont, kierownik Zakładu, składa gratulacje dr. Kennethowi Shermanowi po nadaniu tytułu doktora honoris causa Akademii Rolniczej w Szczecinie (obecnie ZUT), 1989 r. (Archiwum MIR-PIB)

Człowiek współpracy i relacji

Dr Sherman był nie tylko wybitnym naukowcem, ale również osobą o niezwykłej energii i zdolności budowania relacji międzynarodowych. W środowisku współpracowników znany był z determinacji i skuteczności – jak wspominają pracownicy Centrum w Szczecinie, „jednym telefonem potrafił załatwić wszystko”.

Szczególną wartość przypisywał współpracy międzynarodowej oraz relacjom międzyludzkim, które uważał za fundament trwałych projektów naukowych.

Dziedzictwo

Dorobek naukowy dr. Shermana oraz jego wkład w rozwój podejścia ekosystemowego w zarządzaniu zasobami mórz pozostają trwałym elementem światowej nauki. Jego praca przyczyniła się do lepszego zrozumienia funkcjonowania ekosystemów morskich oraz odbudowy zasobów rybnych w wielu regionach świata.

Dla społeczności MIR-PIB pozostanie on na zawsze symbolem wieloletniej, owocnej współpracy polsko-amerykańskiej oraz jednym z najważniejszych współtwórców sukcesu badań planktonu i ekologii rybackiej w Polsce.

Cześć Jego pamięci!

Ekspozycja, dostępna dla zwiedzających przez cały kwiecień, stanowi artystyczną interpretację historii Dalmoru oraz tradycji gdyńskiego rybołówstwa. Prezentowane prace ukazują morskie dziedzictwo Gdyni z perspektywy malarskiej, łącząc walory historyczne z wrażliwością artystyczną.

Wystawa jest dostępna dla wszystkich odwiedzających Akwarium Gdyńskie.

Izabela Wołosiak (fot. W.Podlesińska)

Fotografie z wernisażu wystawy „Dalmor w obrazach. Rybackie impresje z dziejów Gdyni” w Akwarium Gdyńskim MIR-PIB (Weronika Podlesińska)

Powołanie zostało dokonane na kadencję trwającą do 26 maja 2028 roku.

To prestiżowe wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla dorobku naukowego oraz zaangażowania Pani Profesor w rozwój badań nad akwakulturą i gospodarką rybacką. Jednocześnie jest to ważny sygnał potwierdzający znaczącą rolę Morskiego Instytutu Rybackiego – PIB w krajowym systemie nauki.

Serdecznie gratulujemy Pani Profesor i życzymy dalszych sukcesów naukowych oraz owocnej pracy w ramach Polskiej Akademii Nauk.

Moredun Research Institute to międzynarodowy o ośrodek naukowy zajmujący się zdrowiem zwierząt hodowlanych. Instytut prowadzi badania nad chorobami zakaźnymi oraz opracowuje nowe szczepionki, metody diagnostyczne oraz strategie zwalczania tychże chorób.

Dr Anita Jaglarz kieruje zespołem badającym choroby gatunków związanych z akwakulturą. Podczas wizyty przedstawiła dr hab. inż. Joannie Szlinder-Richert, prof. MIR-PIB, zakres badań realizowanych w Moredun Research Institute.

Celem spotkania było zapoznanie się z profilem działalności i zapleczem badawczym MIR-PIB oraz omówienie możliwości nawiązania współpracy między instytutami.

Dr Anita Jaglarz podczas prezentacji Moredun Research Institute. 

Spotkanie z Zastępcą Dyrektora MIR-PIB ds. Naukowych – dr hab. inż.  Joanną Szlinder-Richert, prof MIR-PIB.

Prof. Dariusz Fey przedstawił projekty realizowane w Ośrodku Eksperymentalno-hodowlanym MIR-PIB.

Prof. Magdalena Podolska zaprezentowała mikroskop fluorescencyjny.

Dr Ilona Waszak przedstawiła zakres badań realizowanych w Zakładzie Chemii Żywności i Środowiska.

O badaniach z wykorzystaniem NIR opowiadali mgr Karolina Jonko-Sobuś i mgr inż. Marcin Białowąs.

Badania genetyczne realizowane w Zakładzie Zasobów Rybackich przedstawiła dr Anna Wąs-Barcz.

O wykorzystaniu AI w badaniach MIR-PIB rozmawialiśmy z dr hab. Szymonem Smolińskim, prof. MIR-PIB.

Działalność prowadzoną przez Akwarium Gdyńskie MIR-PIB przedstawił Kierownik Artur Krzyżak.

Bardzo dziękuję wszystkim osobom, które zechciały podzielić się z naszą Gościnią zakresem swoich badań realizowanych w MIR-PIB. Pani Doktor była pod wrażeniem możliwości badawczych Instytutu i zaangażowania pracowników.

Autor: dr Katarzyna Nadolna-Ałtyn