Wokół morza
Sztuka · Nauka · Społeczności
Panel dyskusyjny towarzyszący wystawie
W głębi: Żyjące morza, żyjące ciała i wystawie Kobiecy obraz morza
24 stycznia 2026 | godz. 10:00 | Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie
Wydarzenie będzie prowadzone w języku polskim oraz angielskim.
Partnerzy: Instytut Oceanologii PAN, Uniwersytet Gdański, Morski Instytut Rybacki – PIB
Celem spotkania jest zapoznanie się z działaniami artystów i naukowców, instytucji kultury i społeczności lokalnych w Dekadzie Oceanów, programie proklamowanym przez ONZ i UNESCO 5 lat temu, który poświęcony jest m.in. działaniom ekologicznym, naukowym i artystycznym.
„(…) Ocean nie jest czymś odległym ani odrębnym, ale czymś w nas, czymś, co łączy każdą żywą istotę na tej planecie. Nasza wystawa ma na celu zaproponowanie alternatyw dla antropocentrycznego spojrzenia na ludzką wyjątkowość, które wciąż oddziela nas od naszego środowiska i które na przestrzeni dziejów zmuszało nas do oswajania, kategoryzowania i ograniczania otaczającego nas świata” (Joseph Constable, kurator).
Kilkudziesięciu artystów zaproszonych do udziału w Sopocie kieruje swoją uwagę ku morzom i oceanom, potrącając struny naszej wyobraźni, wzbudzając emocje i inspirując do refleksji nad problemami ekologicznymi. Niszczycielskie skutki nadmiernych połowów, utrata wielu gatunków zwierząt, zanieczyszczenie wody i zbliżające się zagrożenia związane z przemysłową eksploatacją zasobów głębinowych to symptomy naszej obecnej relacji z oceanem.
Program obejmuje dwa panele tematyczne poświęcone:
- Przykładom innych wystaw dotyczących oceanów i ekologii
- Współpracy artystów z naukowcami
- Społecznościom rybackim
Agenda
10:00–10:30 | Oprowadzanie po wystawie W głębi: żyjące morza, żyjące ciała
Prowadzenie: kuratorki Eulalia Domanowska i Joanna Gemes
Spotkanie uczestników w przestrzeni galerii. Półgodzinne wprowadzenie w tematykę wystawy, stanowiące kontekst dla późniejszych dyskusji.
10:30–11:30 | Panel I
Perspektywy artystyczne wokół morza, przykłady wystaw dotyczących oceanu
i ekologii
Obok wystawy w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie przedstawimy jeszcze trzy projekty poświęcone morzom, oceanom i ekologii, poznając perspektywę Helsinki Biennale, Centrum Sztuki w Sainsbury i Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej
Moderatorka: Eulalia Domanowska, historyczka sztuki i kuratorka, dyrektorka Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie
Uczestnicy:
- 10:30 – 10:45 — Kati Kivinen, kuratorka i historyczka sztuki z Helsinek, Muzeum HAM, kuratorka tegorocznej edycji Helsinki Biennial 2025
Temat trzeciej edycji biennale w tym roku w Helsinkach, nazwanym „Shelter” czerpał inspirację z habitatu wyspy Vallisaari, chronionego przed zasiedleniem przez ludzi od dziesięcioleci. Biennale odzwierciedlało kruchą relację między ludzkością a światem przyrody. Wychodząc poza perspektywę antropocentryczną, prezentowane dzieła sztuki eksponowały zwierzęta, rośliny, grzyby, owady i minerały. Biennale dążyło do stworzenia nowych przestrzeni ochrony i zainspirowania pozytywnych działań na rzecz środowiska. Biennale w Helsinkach w 2025 roku zaprezentowało 37 artystów i kolektywów z Finlandii i całego świata. https://helsinkibiennaali.fi/en/hb25/
- 10:45 – 11:00 — Pandora Syperek, pisarka i historyczka sztuki, Centrum Sztuki w Sainsbury w Wielkiej Brytanii wystawa Sea Inside
Pandora Syperek jest pisarką i historyczką sztuki o korzeniach brytyjsko-kanadyjskich, kuratorką wystawy „Sea Inside”. Kieruje ona nasze oceaniczne spojrzenie w stronę bardziej intymnych przestrzeni morskich – fizycznych, psychologicznych czy wyobrażonych – i zagłębia się we wspólne wodne pochodzenie, rdzenne style życia i przedmioty, które wydobywamy z morza, aby pokazać je na lądzie. https://sainsburycentre.ac.uk/channel/sea-inside/
- 11:00 – 11:15 — Agnieszka Kilian, dyrektorka Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej oraz Romuald Demidenko, kurator, wystawa Koalicje wody
Wystawa Koalicje wody była zakorzeniona w miejscu – na styku lądu i Bałtyku. To wyjątkowe morze stało się punktem wyjścia do namysłu nad sposobami współistnienia, obserwacji praktyk czerpiących z wody i jej właściwości, oraz budowania relacji między wodą, ciałem i wspólnotą. Wystawa postulowała uważne spojrzenie, czułość wobec marginalizowanych kwestii i wypychanych poza społeczny dyskurs zjawisk.
- 11:15 – 11:30 — Dyskusja
11:30–11:45 | Przerwa kawowa
11:45 – 12:45 | Panel II
Idea współpracy artysta–naukowiec i praktyki artystyczne
Uczestnicy dwóch wystaw prezentowanych w Galerii PGS, naukowcy z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie i Uniwersytetu Gdańskiego będą prezentować praktyki artystyczne, które są doskonałym medium promującym odkrycia i teorie naukowe. Prezentowane wystawy są podsumowaniem 3-letniego projektu „Morska Planeta”, obejmującego spotkania w PGS i rezydencje na naukowym statku Oceania.
W galeriach można zobaczyć prace artystów, którzy mówią o naszej głębokiej, fizycznej, psychologicznej, emocjonalnej i duchowej relacji z oceanem. Zachęcają nas do myślenia o morzu jako przestrzeni wyobraźni, pamięci i transformacji. (Joseph Constable, kurator)
Moderatorka: Joanna Gemes, dyrektorka i założycielka agencji doradztwa artystycznego l’etrangere w Londynie
- Artystki i artyści:
Kati Roover | Cecylia Malik | Grażyna Smalej | Kuba Bąkowski | Yan Tomaszewski
- Naukowcy:
dr hab. Sławomir Sagan, Instytut Oceanologii PAN w Sopocie
dr hab. Katarzyna Smolarz, Dziekan Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego
prof. dr hab. Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie
12:45 – 13:15 | Dyskusja z publicznością. Posumowanie.
Dofinansowano ze środków Miasta Sopotu
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Projekt W głębi: Żyjące morza, żyjące ciała jest wspierany przez British Council jako część UK/Poland Season 2025
